Anemi hemoglobin düzeyinin 12g/dL’nin altına inmesiyle tanımlanır. Gebelikte en sık görülen tipi demir eksikliğine bağlı anemidir. Demir olmadan yeni kan hücresi yapılamaz.
Bu durumda dokulara oksijen taşıyan kan hücrelerinin (alyuvarlar) azalması nedeniyle dokuların oksijenlenmesi bozulur. Kaslara yeterli oksijen gitmezse kas yorgunluğu ve halsizlik, beyine gitmezse zihinsel faaliyetlerde aksama ve başağrıları, deriye gitmeze soğuğa karşı dayanıksızlık oluşabileceği gibi, rahime ve bebeğe de gitmezse bebeğe ait olumsuzluklar doğabilir.
Anemisi olan gebelerde erken doğum oranının 2 katına dek arttığı gözlenmiştir. Aneminin en sık görülen etkisi ise bebeğin gelişmesinde ve büyümesinde gerilik yapmasıdır (Rahimiçi Gelişme Geriliği).
Tüm gebelik boyunca bir gebenin toplam demir ihtiyacı 1000 mg’dır. Bunun 300 mg’ı bebek ve plasentaya aktarılır. 200 mg’ı mide ve barsaktan normal olarak kaybolur. 500 mg’ı ise artan kan hücresi ihtiyacını karşılamak için kullanılır. Gebelikteki günlük ihtiyaç 7 mg’dır.
Çok az kadının gebelik öncesinden gelen demir depoları bu ihtiyacı karşılayacak düzeydedir. Kırmızı et ve yeşil sebzeler iyi demir kaynakları olmakla sesini beraber, diyetle alınan demir miktarı da bu ihtiyaca cevap veremez. Bu nedenle gebelikte dışardan demir takviyesi adeta bir zorunluluk halini almaktadır.Gebelikte demir alımı ilk 16 hafta içinde varolan bulantı ve kusmayı bir miktar arttırabilir.
Bu olursa, demir takviyesine ara verilerek ilk 16 haftadan sonra tekrar başlanabilir. Bu etkiyi azaltmak için demirin gece yatarken ve aç karnına alınması düşünülebilir. Aç karnına alınması demirin emilimini de arttırmak açısından yararlıdır. Demirin emilimini arttıran bir diğer etken C vitaminidir. Bu vitaminin de ek olarak bulunduğu demir hapları bu nedenle tercih edilmelidir.
Demir hapları bazen kabızlığa da neden olabilirler. Demir tabetlerinde bulunan 200 mg elemental demir gebelikteki gereksinimi karşılayacak en az demir dozudur. Gerektikçe bu dozun üzerine de çıkılmalıdır. Ağızdan demir alamayanlar için demir iğneleri de mevcuttur.
Kaynak:
Kadın Hastalıkları Uzmanı Dr.İbrahim Sözen
Anadolu Sağlık Merkezi
